La bàn điện thoại sai ở đâu: đo hướng cho ra số tin được
Bài trước nói hướng nào mới là hướng nhà. Bài này nói việc tưởng dễ mà hay sai: đo cho ra một con số tin được.
Chuyện quen thuộc: đứng cùng một chỗ, đo ba lần ra ba số lệch nhau chục độ. Không phải điện thoại hỏng — là mấy nguyên nhân dưới đây.
Nguồn sai số một: sắt thép quanh mình
La bàn đo từ trường, nên bất cứ khối kim loại từ tính nào gần đó cũng kéo lệch kim.
- Cốt thép trong tường và sàn bê tông — nguồn nhiễu lớn nhất và không nhìn thấy được.
- Cửa sắt, khung cửa, lan can, hàng rào.
- Tủ lạnh, máy giặt, loa, máy lạnh — loa có nam châm mạnh.
- Xe máy, ô tô đậu gần.
- Dây điện đang tải và tủ điện.
Vì vậy đo trong nhà gần như luôn kém tin cậy hơn đo ngoài trời, dù cái mình muốn biết lại là hướng của căn nhà.
Nguồn sai số hai: chính cái điện thoại
- Ốp lưng có nam châm hoặc vòng giữ kim loại — tháo ra trước khi đo.
- Sạc không dây, sạc dự phòng, tai nghe để gần.
- Cảm biến cần hiệu chỉnh — phần lớn máy có động tác xoay hình số tám để hiệu chỉnh; nên làm trước mỗi lần đo.
- Cầm nghiêng — la bàn cần máy nằm ngang; nghiêng là sai.
Nguồn sai số ba: bắc từ không phải bắc thật
Kim la bàn chỉ về bắc từ, còn bản đồ và hướng địa lý tính theo bắc thật. Hai cái lệch nhau một góc, và góc đó khác nhau theo nơi và thay đổi chậm theo thời gian.
Bài này không đưa con số vì nó không cố định — muốn chính xác thì tra giá trị cho đúng vị trí và năm hiện tại, hoặc dùng ứng dụng có chế độ hiển thị theo bắc thật.
Với phần lớn việc thường ngày thì độ lệch này không đủ để đổi kết luận. Nhưng nếu đang làm việc đòi hỏi chia hướng nhỏ, phải biết mình đang dùng bắc nào và dùng nhất quán một loại.
Cách đo cho ổn định
- Ra chỗ trống, cách xa nhà, xe và hàng rào vài bước.
- Tháo ốp có nam châm, để xa đồ kim loại và thiết bị điện.
- Hiệu chỉnh cảm biến trước.
- Cầm máy nằm ngang, ngang thắt lưng hoặc ngang ngực.
- Đo ít nhất ba lần ở ba vị trí cách nhau vài bước, và ghi cả ba số.
- Nếu ba số gần nhau thì lấy trung bình; nếu lệch nhiều thì chỗ đó có nhiễu, đo lại nơi khác.
Bước sáu là bước quan trọng nhất và cũng hay bị bỏ: một lần đo không cho biết nó có đáng tin hay không.
Đo hướng nhà thì đứng ở đâu
Nếu theo cách hiểu phổ biến là lấy hướng mặt tiền, thì đứng phía ngoài nhìn về mặt tiền, lùi ra xa vài bước cho đỡ nhiễu, đo hướng vuông góc với mặt tiền.
Đứng ngay sát cửa sắt hoặc trong nhà rồi đo thì gần như chắc chắn lệch. Lùi ra là cách sửa rẻ nhất.
La bàn chuyên dụng có hơn không
- La bàn cơ không phụ thuộc phần mềm và pin, nhưng vẫn chịu ảnh hưởng của sắt thép y hệt — nó không giải quyết nguồn sai số lớn nhất.
- La bàn chuyên ngành có vạch chia sẵn theo phái, tiện cho người làm nghề.
- Với người dùng thường, điện thoại đo đúng cách thường đủ; sai số chủ yếu đến từ cách đo chứ không từ dụng cụ.
Khi con số không quan trọng như mình tưởng
Nói cho cân bằng: nhiều quyết định thực tế không đổi vì lệch năm mười độ — đặt bàn làm việc quay ra cửa sổ, chọn phòng ngủ ở phía ít nắng chiều, mở cửa sổ đón gió mát.
Nếu đang băn khoăn giữa hai phương án mà một con số nhỏ quyết định kết quả, thì thường là cách chia hướng đang quá mịn so với độ tin cậy của phép đo. Lúc đó nên chọn theo cái đo được chắc chắn: nắng chiếu đâu, gió vào đâu, ồn từ phía nào.
Ghi lại kết quả
- Ghi số đo, ngày đo, chỗ đứng đo.
- Ghi rõ đang dùng bắc từ hay bắc thật.
- Chụp màn hình lúc đo.
Việc này giúp lần sau khỏi đo lại từ đầu, và giúp nhất quán nếu có nhiều người cùng bàn.
Khi hai người đo ra hai số khác nhau
Chuyện thường gặp khi gia chủ tự đo rồi người có nghề đo lại. Trước khi kết luận ai sai, kiểm bốn điều:
- Có đứng cùng một chỗ không — cách nhau hai bước là đã khác nếu quanh đó có sắt thép.
- Có cùng dùng một loại bắc không — một bên bắc từ, một bên bắc thật là chênh sẵn.
- Có cùng đo một thứ không — hướng mặt tiền, hướng cửa chính và hướng thửa đất là ba thứ khác nhau.
- Dụng cụ đã hiệu chỉnh chưa.
Điểm ba là nguyên nhân phổ biến nhất, và nó không phải lỗi đo mà là hai bên đang nói về hai thứ khác nhau — chuyện đã bàn ở bài trước.