Hai người xem nói khác nhau thì nghe ai
Mời hai người xem cùng một căn nhà, ra hai kết luận khác nhau — có khi trái ngược hẳn. Người này bảo hướng tốt, người kia bảo phạm; người này bảo bếp đặt được, người kia bảo phải dời.
Tình huống này làm gia chủ hoang mang và đôi khi tốn tiền hai lần. Bài này giải thích vì sao lại xảy ra, và cách xử lý cho gọn.
Lý do phổ biến nhất: hai người theo hai hệ khác nhau
Đây là nguyên nhân của phần lớn trường hợp, và nó không có nghĩa là ai đó dối.
Bát trạch tính từ năm sinh gia chủ, chia người thành hai nhóm và chia nhà thành tám hướng, rồi ghép người với hướng.
Huyền không phi tinh tính từ toạ hướng của chính căn nhà cộng với thời gian xây dựng, và kết quả còn đổi theo từng năm. Điểm mấu chốt: nó không dùng năm sinh gia chủ trong phần tính chính.
Hai hệ này xuất phát từ hai dữ kiện khác nhau, nên việc chúng ra hai kết luận khác nhau về cùng một căn nhà là chuyện bình thường, không phải bất thường.
Ngoài hai hệ đó còn nhiều dòng khác nữa — tam hợp, huyền không đại quái, và các dòng có truyền thừa riêng. Mỗi dòng một bộ quy tắc.
Bốn lý do khác
Dữ liệu đầu vào khác nhau. Người này đo hướng bằng la bàn đứng ở cửa, người kia đứng ở giữa nhà; người này lấy năm sinh dương lịch, người kia lấy năm âm lịch. Sai một chút ở đầu vào thì kết quả lệch hẳn — nhất là với năm sinh sát Tết.
Ưu tiên khác nhau. Người nghiêng về hình thế nhìn thế đất và môi trường xung quanh; người nghiêng về lý khí tính hướng và số. Cùng một căn nhà, hai người nhìn vào hai thứ khác nhau.
Kinh nghiệm cá nhân. Người hành nghề lâu năm thường có những nguyên tắc riêng đúc kết từ thực tế của mình, và chúng không nằm trong sách.
Và lý do đáng cảnh giác nhất: có người bán hàng. Nếu một trong hai người vừa phán vừa bán thứ để giải quyết điều mình vừa phán, thì kết luận của người đó nằm trong một xung đột lợi ích rõ ràng.
Cách xử lý: bốn bước
Một: hỏi mỗi người họ theo dòng nào. Câu hỏi đơn giản và người hành nghề đàng hoàng trả lời được, không ngại. Nếu hai người nói hai dòng khác nhau thì bạn đã có lời giải thích cho sự khác biệt — và không cần tìm xem ai đúng nữa.
Hai: hỏi kết luận dựa trên gì. Tuổi gia chủ, toạ hướng nhà, hay thế đất xung quanh. Câu trả lời cho biết họ đang ở trong hệ nào.
Ba: tách phần thực tế ra khỏi phần quy ước. Đây là bước có ích nhất. Nhiều lời khuyên có một phần ai cũng kiểm được: "phòng này bí quá" thì mở cửa ra đứng một lúc là biết; "bếp gần nhà vệ sinh" thì nhìn là thấy; "cửa đâm thẳng vào giường" thì đứng ở cửa nhìn là rõ.
Phần kiểm được đó thì cứ làm theo, bất kể ai nói. Phần còn lại — cát hung của hướng, của số — thì thuộc về hệ quy ước.
Bốn: chọn một hệ và theo cho hết. Đây là điều quan trọng nhất. Trộn lời khuyên của hai hệ thì thường ra một phương án không thuộc hệ nào và tự mâu thuẫn. Chọn người mình tin hơn, hoặc chọn hệ mình hiểu hơn, rồi theo trọn vẹn.
Đừng đi hỏi người thứ ba
Phản xạ tự nhiên khi hai người nói khác nhau là đi hỏi thêm một người để "phá hoà". Nhưng với lĩnh vực này thì người thứ ba thường cho một câu trả lời thứ ba, và bạn rối hơn trước.
Lý do đơn giản: không có cơ quan nào chuẩn hoá, mỗi dòng giữ bộ quy tắc của mình, nên số câu trả lời khác nhau tăng theo số người bạn hỏi.
Ngoại lệ duy nhất đáng hỏi thêm: khi có một khoản chi lớn. Lúc đó ý kiến thứ hai nên đến từ người không bán gì cho bạn — và mục đích không phải để tìm đáp án đúng mà để biết khoản chi đó có hợp lý không.
Phần chi phí và phạm vi
Chốt trước bằng văn bản, dù chỉ là tin nhắn: phí bao nhiêu, gồm những gì, có tính phí đi lại không, có kèm báo cáo viết không, và có bao gồm việc bán vật phẩm không.
Câu cuối quan trọng nhất. Một người nhận phí tư vấn rồi không bán gì thì lời khuyên của họ ít bị chi phối hơn hẳn. Hỏi thẳng ngay từ đầu là cách rẻ nhất để biết mình đang làm việc với ai.
Mấy dấu hiệu nên dừng lại
Kết luận kèm ngay một danh sách phải mua. Nhất là khi danh sách đó dài và đắt.
Doạ về hậu quả cụ thể. "Không sửa thì trong nhà có người gặp chuyện" — không ai dự đoán được điều đó, và câu này chỉ để bạn gật.
Không cho suy nghĩ. "Phải làm trong tháng này kẻo lỡ." Việc lớn thì bao giờ cũng nên có thời gian cân nhắc.
Không giải thích được lý do. "Cái này là bí truyền, nói ra không được" — có thể đúng với một số dòng có truyền thống giữ kín, nhưng với tư cách người trả tiền thì bạn có quyền không chấp nhận một kết luận không kèm lý do nào.
Khẳng định mọi phái đều phải ra cùng kết luận. Câu này cho thấy người nói hoặc chưa đọc rộng, hoặc đang giấu chuyện các dòng vốn không thống nhất.
Khi trong nhà không thống nhất
Đôi khi mâu thuẫn không nằm giữa hai thầy mà giữa hai người trong nhà — một người tin người xem này, người kia tin người xem khác.
Cách xử lý ít tổn hại nhất: tách phần làm được ngay ra làm trước. Những việc không tốn tiền và đảo ngược được — kê lại bàn, dời chậu cây, đổi rèm — thì làm, vì cả hai bên thường đều đồng ý phần đó. Phần tốn tiền hoặc khó đảo ngược thì để lại, bàn sau khi đã bình tĩnh.
Và nhớ điều này: một căn nhà mà hai người sống trong đó thấy dễ chịu với nhau thì tốt hơn bất kỳ cách bố trí nào.
Tóm lại
Hai người nói khác nhau thường vì họ theo hai hệ khác nhau — bát trạch tính từ năm sinh, huyền không tính từ toạ hướng nhà và thời gian. Hỏi mỗi người theo dòng nào, hỏi kết luận dựa trên gì, tách phần kiểm được ra làm trước, rồi chọn một hệ và theo cho hết. Đừng đi hỏi người thứ ba để phá hoà — nó thường sinh ra câu trả lời thứ ba. Và chốt phạm vi chi phí bằng văn bản, kèm câu hỏi có bán vật phẩm không.