Đọc vết nứt tường khi tự xem nhà: loại nào kệ được, loại nào gọi kỹ sư
Các bài trước trong mục này nói chuyện đi một vòng nhà, ghi lại hướng, ánh sáng, gió, nước. Bài này đi vào một thứ mà người xem nhà nào cũng thấy mà ít ai biết đọc: vết nứt trên tường. Có người thấy một đường nứt là hoảng, có người kệ hết. Cả hai cách đều có thể thiệt.
Trong lời nói của một số thầy, nhà nứt là nhà “động”, “khí tán”, cần trấn. Bài này không đi theo hướng đó. Vết nứt là chuyện vật lý: vật liệu co giãn, nền đất lún, tải trọng dồn sai chỗ. Đọc được nó thì biết mình cần gọi ai, không phải cần mua gì.
Lưu ý trước khi đọc tiếp
Bài này giúp phân loại sơ bộ để biết khi nào nên lo. Nó không thay được đánh giá của kỹ sư kết cấu. Gặp bất kỳ dấu hiệu nào trong phần “nên gọi kỹ sư” dưới đây, đừng tự kết luận an toàn chỉ vì vết nứt trông nhỏ.
Loại thường vô hại: nứt chân chim lớp vữa
Đây là loại gặp nhiều nhất. Các đường nứt mảnh như sợi tóc, chạy ngoằn ngoèo theo nhiều hướng như mạng nhện hoặc chân chim, nằm trên bề mặt tường trát.
- Nguyên nhân thường là lớp vữa trát co ngót khi khô, nhất là trát dày hoặc trát lúc trời nắng gắt.
- Chỉ nằm ở lớp ngoài, không xuyên qua tường.
- Thường không rộng thêm theo thời gian.
Loại này chủ yếu là chuyện thẩm mỹ, xử bằng bả và sơn lại. Ở tường ngoài, nó có thể cho nước mưa thấm vào nên vẫn nên trám.
Loại cần để ý: nứt chéo ở góc cửa đi, cửa sổ
Đường nứt xiên chéo bắt đầu từ góc khung cửa đi ra. Góc cửa là chỗ tập trung ứng suất, nên vết nứt nhỏ ở đây khá phổ biến, nhất là khi thiếu lanh tô (thanh dầm nhỏ trên đầu cửa) hoặc lanh tô quá ngắn.
Nứt mảnh, đứng yên thì thường chỉ cần trám. Nứt rộng dần, kèm theo cửa bị kẹt, khó đóng mở, khe hở giữa cánh và khung lệch hẳn về một phía thì có thể là dấu hiệu tường hoặc móng đang lún không đều.
Đi tìm “chuỗi dấu hiệu”, không nhìn một vết lẻ
Một vết nứt đơn lẻ ít nói được gì. Kỹ sư thường đọc theo cụm dấu hiệu. Khi xem nhà, đi thêm một vòng tìm:
- Cửa kẹt ở cùng một phía nhà.
- Sàn nghiêng: đặt một viên bi hoặc chai nước tròn lên sàn, xem nó lăn về đâu. Lăn mạnh về một góc là đáng hỏi.
- Gạch nền bộp, nứt thành đường dài.
- Khe hở giữa tường và trần, giữa tường và sàn mở rộng.
- Nứt ở mặt ngoài tường trùng với vết nứt mặt trong cùng chỗ: vết nứt xuyên tường.
Nhiều dấu hiệu dồn về một phía nhà nói lên nhiều hơn một vết nứt dài.
🔴 Những loại nên gọi kỹ sư kết cấu trước khi quyết định
Đây là phần quan trọng nhất của bài. Gặp các dấu hiệu dưới đây, nên có kỹ sư kết cấu xem trước khi đặt cọc mua hay ký thuê dài hạn:
- Nứt trên dầm, cột, sàn bê tông, nhất là nứt ngang dầm ở giữa nhịp, nứt xiên ở đầu dầm gần cột, hoặc thấy lộ thép, thép gỉ làm bê tông bong.
- Nứt xiên chạy dài qua nhiều hàng gạch, dạng bậc thang, nhất là ở tường chịu lực.
- Nứt rộng tới mức nhét được đồng xu vào, hoặc có hai mép lệch nhau không phẳng.
- Vết nứt mới trên lớp sơn mới, nghĩa là nó vẫn đang chạy.
- Nhà bên cạnh vừa đào móng, xây tầng hầm, và nhà này có vết nứt ở bức tường giáp đó.
- Tường nghiêng nhìn thấy bằng mắt, hoặc thả dây dọi thấy lệch.
Chi phí thuê kỹ sư xem nhà nhỏ hơn rất nhiều so với chi phí gia cố móng hay làm lại sàn sau khi đã mua.
Hỏi gì người bán về vết nứt
Vết nứt nào trông đáng để ý thì hỏi thẳng ba câu: có từ bao giờ, đã sửa lần nào chưa, và sau khi sửa có quay lại không. Hỏi thêm nhà đã từng gia cố móng, đổ thêm tầng, đục tường mở cửa chưa, vì những thay đổi đó hay để lại vết nứt ở chỗ nối giữa phần cũ và phần mới. Nếu có hồ sơ thiết kế, giấy phép cơi nới thì xin xem. Câu trả lời mơ hồ không có nghĩa là người bán giấu, nhiều người thật sự không biết; nhưng nó có nghĩa là mình nên tự kiểm kỹ hơn, hoặc mời kỹ sư đi cùng một lượt.
Cách theo dõi một vết nứt
Với nhà đang ở hoặc khi được phép quay lại xem nhiều lần:
- Đánh dấu hai đầu vết nứt bằng bút chì, ghi ngày bên cạnh.
- Chụp ảnh có thước đặt cạnh để so độ rộng.
- Xem lại sau vài tuần, sau một mùa mưa. Vết nứt dài ra, rộng ra là đang “sống”.
Chuyện “nhà nứt là nhà động”
Một số người khi thấy nhà nứt được khuyên đặt vật phẩm “trấn” lên chỗ nứt, hoặc làm lễ. Nếu gia đình muốn làm lễ cho yên lòng thì đó là việc riêng. Nhưng một vết nứt đang chạy do móng lún thì không dừng lại vì bất cứ thứ gì đặt lên nó. Đặt vật nặng lên sàn nứt, treo vật nặng lên tường nứt còn có thể làm tình trạng nặng hơn. Thứ tự đúng là: kỹ sư xem trước, sửa theo kỹ sư, rồi muốn làm gì thêm thì làm.
Nói gọn lại
Phần lớn vết nứt trên tường là nứt chân chim lớp vữa, chỉ cần bả sơn. Cái đáng lo là vết nứt trên dầm cột, vết nứt xiên dài qua tường chịu lực, vết nứt rộng hoặc mới, nhất là khi đi kèm cửa kẹt và sàn nghiêng về một phía. Gặp những thứ đó, gọi kỹ sư trước khi gọi bất kỳ ai khác.