Hướng bàn thờ: đo thế nào, và những ràng buộc thực tế đứng trước con số
Các bài trước trong mục Xem hướng nói về hướng nhà, hướng bàn làm việc, giường và bếp. Bài này dành cho chỗ mà nhiều gia đình coi trọng nhất trong nhà: bàn thờ. Hỏi hướng bàn thờ là một trong những câu người ta hỏi nhiều nhất khi xem nhà.
Có một thói quen dễ làm mất công: tính hướng tốt theo tuổi gia chủ trước, rồi đi tìm bức tường nào có hướng đó. Trong nhà ống, chung cư, rất hay xảy ra chuyện bức tường có hướng “đẹp” lại là tường giáp nhà vệ sinh, dưới bồn nước, sát cầu thang. Bài này đi ngược lại: loại trước, đo sau, chọn cuối.
Hướng bàn thờ tính theo chiều nào
Cách hiểu phổ biến: hướng bàn thờ là hướng mà bàn thờ nhìn ra, tức là hướng người đứng thắp hương quay lưng lại. Người thắp hương đứng nhìn vào bàn thờ thì mặt người quay về hướng ngược lại. Nhầm chiều này là sai cả trăm tám mươi độ. Khi hỏi ai đó “bàn thờ nên hướng nào”, nên nói rõ mình đang hỏi theo chiều nào.
Bước một: loại những chỗ không nên đặt
Trước khi cầm la bàn, đi một vòng và gạch đi những bức tường không phù hợp. Những ràng buộc dưới đây được hầu hết các nếp nhà đồng ý, và nhiều cái có lý do thực tế rõ ràng:
- Tường giáp nhà vệ sinh hoặc ngay dưới, ngay trên nhà vệ sinh tầng khác. Ngoài chuyện kiêng, đây là chỗ hay thấm, có mùi.
- Ngay dưới bồn nước, dưới đường ống có thể rò.
- Sát bếp nấu hoặc đối thẳng bếp: nóng, dầu mỡ bám, khói bếp.
- Gầm cầu thang, chỗ người đi lên đi xuống ngay trên đầu.
- Đối thẳng cửa chính trong nhà ống, nơi gió lùa làm tắt nến, bay tàn nhang.
- Chỗ có dây điện, ổ điện chạy ngay sau bàn thờ mà không đi gọn.
Bước hai: đo hướng những bức tường còn lại
- Đứng quay lưng sát bức tường định đặt, mặt nhìn ra giữa phòng. Hướng mặt mình nhìn là hướng bàn thờ.
- Cầm la bàn ngang tầm bụng, cách tường một hai bước, xa ổ điện và đồ kim loại.
- Đo ba lần, lấy số gần nhau nhất. Ghi lại cho từng bức tường.
- Kiểm chéo bằng bản đồ như cách đã nói trong bài riêng của mục này.
Bước ba: chọn trong những chỗ còn lại
Đến lúc này mới mang danh sách các hướng còn lại ra đối chiếu với nếp nhà, với cách tính theo tuổi mà gia đình tin theo. Thường sẽ còn một hai lựa chọn. Nếu không có lựa chọn nào rơi vào “hướng tốt” theo bảng, đó là chuyện rất bình thường ở nhà phố, và có nhiều cách tính khác nhau giữa các sách. Ưu tiên chỗ trang nghiêm, yên tĩnh, sạch sẽ, an toàn.
Độ cao và khoảng trống phía trước
- Mặt bàn thờ cao hơn tầm mắt người đứng một chút là cách nhiều nhà làm, nhưng phải đủ thấp để thắp hương, thay nước, lau dọn mà không phải kiễng chân với qua ngọn nến.
- Phía trước bàn thờ cần khoảng trống đủ để đứng vái, có người đi ngang phía sau không va vào.
- Bàn thờ treo tường phải bắt vào tường đặc, chịu được cả trọng lượng bát hương, đồ thờ, đèn và lực tì khi lau chùi.
🔴 Lửa và khói: phần an toàn quan trọng hơn hướng
Đây là phần quan trọng nhất của bài. Bàn thờ là nơi có lửa trần trong nhà mỗi ngày, và nhiều vụ cháy nhà ống bắt đầu từ bàn thờ.
- Không để nến, nhang cháy khi không có ai ở nhà, không để cháy qua đêm.
- Rèm, hoa giấy, câu đối vải, giấy tiền phải cách xa ngọn nến, ngọn đèn dầu.
- Đèn thờ điện dùng loại có chất lượng, dây đi gọn, không cắm ổ nối dài sau bàn thờ, không bật liên tục nhiều năm mà không kiểm tra.
- Bát hương đặt chắc, không sát mép, có đĩa hứng tàn.
- Phòng thờ kín trên tầng thượng cần có chỗ thông gió; khói nhang tích lại trong phòng kín không tốt cho người hay ngồi trong đó.
Chung cư: bàn thờ trong căn hộ
Căn hộ thường không có phòng thờ riêng. Nhiều gia đình đặt bàn thờ ở phòng khách, trên một bức tường không giáp nhà vệ sinh của căn mình. Nên biết thêm: căn trên, căn dưới cũng có nhà vệ sinh, và vị trí của chúng thường trùng với căn mình theo cùng một trục. Nhìn bản vẽ mặt bằng toà nhà nếu có. Nhiều toà nhà cũng có quy định về đốt nhang, đốt vàng mã trong căn hộ; đọc nội quy trước.
Đổi chỗ bàn thờ đang có
Nhiều câu hỏi về hướng bàn thờ đến từ nhà đã có bàn thờ lâu năm, nay muốn dời vì sửa nhà hoặc vì nghe nói hướng chưa hợp. Theo nếp nhiều gia đình, dời bàn thờ là việc làm có thưa gửi, chọn ngày, và thường do người lớn trong nhà quyết. Về phần thực tế, trước khi dời nên chắc chỗ mới đã qua bước loại trừ ở trên, đã có ổ điện đúng chỗ cho đèn thờ, tường đủ chắc nếu là bàn thờ treo, và không đang trong lúc thợ còn đục đẽo bụi bặm. Dời một bàn thờ đang ổn định chỉ vì một con số hướng trên giấy, trong khi chỗ mới lại kém hơn về sự yên tĩnh và an toàn, là đổi cái chắc lấy cái không chắc.
Khi gia đình có hai ý kiến
Hướng bàn thờ hay là chỗ ông bà, bố mẹ, con cái mỗi người nghe một thầy. Khi đã loại xong những chỗ không đặt được, danh sách còn lại thường rất ngắn, và chuyện chọn giữa hai ba chỗ dễ thống nhất hơn nhiều so với cãi về “hướng đẹp” trên giấy. Ai cũng đồng ý được rằng bàn thờ không nên giáp nhà vệ sinh hay dưới bồn nước.
Nói gọn lại
Xem hướng bàn thờ nên đi theo thứ tự: loại các chỗ không nên đặt, đo hướng những chỗ còn lại cho đúng chiều, rồi mới chọn theo nếp nhà. Và dù hướng nào, phần an toàn lửa và khói luôn đứng trước: không để nến nhang cháy khi vắng nhà, giữ đồ dễ cháy xa ngọn lửa, đi dây đèn thờ gọn gàng.